Topa dagigun
Errioxar, Baigorriko,
Bakio nahiz Getariko
topa dagigun eta bakean
bizi gaitezen betiko. (bi)
Umeak arretaz horni,
gazteei hitza eskaini,
gaztetxoago eta haurrago
izan gaitezen geroni. (bi)
Errioxar, Baigorriko,
Bakio nahiz Getariko
topa dagigun eta bakean
bizi gaitezen betiko. (bi)
Ez uka amonei hitzik,
entzun agureei pozik,
zaharra ez da izandakoa
luzaroan dena baizik. (bi)
Errioxar, Baigorriko,
Bakio nahiz Getariko
topa dagigun eta bakean
bizi gaitezen betiko. (bi)
Hierarkia da lehorra,
harremana emankorra,
errespetuan dago gordeta
emakumeen altxorra. (bi)
Errioxar, Baigorriko,
Bakio nahiz Getariko
topa dagigun eta bakean
bizi gaitezen betiko. (bi)
(Hitzak: Jon Sarasua)(Musika moldapena: Antxon Latxa)
Debemos este poema al bertsolari Jon Sarasua. Los arreglos musicales son de Antxon Latxa si bien la melodía es de origen georgiano, concretamente es la melodía de la popular canción Suliko. El poema Topa dagigun lo componen cuatro estrofas, la primera de las cuales funciona como estribillo. Cada estrofa cuenta con cuatro frases y riman la primera, segunda y cuarta frase, así tenemos:
1Baigorriko | Getariko | betiko
2horni | eskaini | geroni
3hitzik | pozik | baizik
4lehorra | emankorra | altxorra
El motivo principal del poema lo marca el estribillo y es un brindis a la vida, las otras estrofas recorren tres protagonistas de la vida que se quieren destacar.
Errioxar, Baigorriko, Bakio nahiz Getariko topa dagigun eta bakean bizi gaitezen betiko.
Brindemos
Ya sea de Rioja, de Baigorri, de Bakio o de Getaria, brindemos y vivamos para siempre en paz.
Umeak arretaz horni, gazteei hitza eskaini, gaztetxoago eta haurrago izan gaitezen geroni.
Niños y juventud
Cuidemos a los niños con atención, demos la palabra a los jóvenes, y seamos así nosotros más jóvenes y más niños.
Ez uka amonei hitzik, entzun agureei pozik, zaharra ez da izandakoa luzaroan dena baizik.
Nuestros mayores
No le neguemos la palabra a las abuelas, escuchemos a los abuelos con alegría, viejo no es lo antiguo,
sino lo que ha perdurado.
Hierarkia da lehorra, harremana emankorra, errespetuan dago gordeta emakumeen altxorra.
La mujer
La jerarquía es estéril, las relaciones productivas, en el respeto está el tesoro de las mujeres.
Suliko (Georgiarraz: სულიკო) izen bat da, Georgian gizonezkoek zein andrazkoek erabiltzen dutena, Suliko izena itzultzean "arima" izan daiteke dagokion euskal hitza.
Suliko amodiozko poema baten izenburua da, 1895ean Akaki Tsereteli printze georgiarrak idatzitako poema alegia. Akaki Tsereteli-ren poemari musika ezarri zion Sulkhan Tsintsadze konpositoreak georgiako doinu herrikoi batean oinarriturik. Hona hemen Suliko amodiozko poemaren hitzak:
I was looking for my sweetheart's grave,
And longing was tearing my heart.
Without love my heart felt heavy, I cried to the night -
"Where are you, my Suliko? "
Я могилу милой искал,
Но ее найти нелегко,
Долго я томился и страдал;
Где же ты моя Сулико!
ეკალში ვარდი შევნიშნე,
ობლად რომ ამოსულიყო,
გულის ფანცქალით ვკითხავდი
„შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!“
Alone among the thorns of the bush
A lone rose was blooming
My heart was beating hard, I had to ask it:
"Where have you hidden Suliko?".
Розу на пути встретил я,
В поисках уйдя далеко,
Роза, пожалей, услышь меня,
Нет ли у тебя Сулико?
სულგანაბული ბულბული
ფოთლებში მიმალულიყო,
მივეხმატკბილე ჩიტუნას
„შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!“
A nightingale hid with bated breath
In the branches of the rose thorn
Gently, then, I asked him if he was the one,
if he had any news of Suliko
Среди роз душистых, в тени,
Песню соловей звонко пел,
Я у соловья тогда спросил
Сулико не ты ли пригрел?
შეიფრთქიალა მგოსანმა,
ყვავილს ნისკარტი შეახო,
ჩაიკვნეს-ჩაიჭიკჭიკა,
თითქოს სთქვა„დიახ, დიახო!“
The Nightingale lifted his head high
And sang a loud clear song to the stars
His eyes held a gleam, and he cocked his head
As if to tell me "Yes, yes, I know Suliko!"
Соловей вдруг замолчал,
Розу тронул клювом легко,
Ты нашел, что ищешь, - он сказал
Вечным сном здесь спит Сулико …
ნიშნად თანხმობის კოკობი
შეირხა... თავი დახარა,
ცვარ-მარგალიტი ციური
დაბლა ცრემლებად დაჰყარა.
for the confirmation nightingale,
ashamed and band softly down,
dew and pearl of heavenly tale,
."shed as a tear on the ground
Роза, наклонившись слегка,
Свой бутон раскрыв широко,
Тихо прошеплала мне тогда
Не найти тебе Сулико.
დაგვქათქათებდა ვარსკვლავი,
სხივები გადმოსულიყო,
მას შევეკითხე შეფრქვევით
„შენ ხომ არა ხარ სულიყო?!“
star was illuminating us,
beams had been came out from her,
and i asked her heedlessly, fuss,
are you my Suliko mere
დასტური მომცა ციმციმით,
სხივები გადმომაყარა
და იმ დროს ყურში ჩურჩულით
ნიავმაც ასე მახარა
confirmation gave with twinkling,
spreaded beams really sad,
while in ear by whispering,
breeze identically make me glad
„ეგ არის, რასაც ეძებდი,
მორჩი და მოისვენეო!
დღე დაიღამე აწ ტკბილად
და ღამე გაითენეო!
„სამად შექმნილა ის ერთი
ვარსკვლავად, ბულბულ, ვარდადო,
თქვენ ერთანეთი რადგანაც
ამ ქვეყნად შეგიყვარდათო“.
მენიშნა!.. აღარ დავეძებ
საყვარლის კუბო-სამარეს,
აღარც შევჩვი ქვეყანას,
აღარ ვღვრი ცრემლებს მდუღარეს!
ბულბულს ყურს ვუგდებ, ვარდს ვყნოსავ,
ვარსკვლავს შევყურებ ლხენითა
და, რასაცა ვგრძნობ მე იმ დროს,
ვერ გამომითქვამს ენითა!
I listen to the nightingale's songs
I smell the perfume of that wild rose
I see the stars, and what I feel then
No words could describe!
ისევ გამეხსნა სიცოცხლე,
დღემდე რომ მწარედ კრულ იყო,
ახლა კი ვიცი, სადაც ხარ
სამგან გაქვს ბინა, სულიკო!
Ah, life has meaning once more now!
Night and day, I have hope
And I have not lost you, my Suliko
I shall always return to you, I know now where you rest.
Dirudienez Jozef Visarjovovič Džugašvili (Stalin) Sobiet Batasuneko buruzagi nagusiak Suliko abestia oso gogoko zuen eta horregatik bere agintaldi denboran (1920tik 1953ra) sarritan programatu egiten zen irratian. Ikus dezagun Stalin-en argazkiaz osaturiko bideo hau eta entzun dezagun bere abestia:
Oskorri. Hitzak: Jon Sarasua
Jozef Visarjovovič Džugašvili (Stalin) irudietan eta gibelean Suliko abestia
Akaki Tsereteli
Akaki Tsereteli (Georgiarraz: აკაკი წერეთელი) 1840an jaio zen eta 1915en hil zen. Poeta izateaz gain politikari garrantzitsua izan zen eta Georgiako independiantziaren alde borrokatu zuen.
Gaur egungo Georgia herriaren eta estatuaren fundatzaile nagusia Ilia Chavchavadze (Georgiarraz: ილია ჭავჭავაძე) izan zen. Ilia Chavchavadze 1837an jaio zenez eta georgiako aristokraziakoa zenez Akaki Tsereteli ezagutu zuen. Ilia eta Akaki lagun handiak ziren, biak idazleak eta biak abertzale georgiarrak.
Akaki Tseretelik ehunka poema idatzi zituen, gai nagusia aberria zen baina gai historikoak jorratu zituen ere. Poesiarekin batera kazetaritza eta antzerkigintza landu zituen. Suliko izena duen abestia Georgiako folkloretik hartuta dago eta bere hitzak Akaki Tseretelirenak dira.
Goizian argi hastian
Goizian argi hastian,
ene leiho hegian
xori bat pausatzen da eta
goratik hasten kantan.
Xori eijerra, hain alagera
entzüten haidanian
ene bihotzeko tristüra
laster düak aidian. (bi)
Ene xoririk maitena,
zertan jin hiz nigana
iratzarrazi nialarik
ametsik eijerrena?
Jinik hain goizik uste hiena
banüala hanitx pena?
Ez, ez habil kontsolatzera
malerüsago dena. (bi)
(Hitzak: Pierre Bordazarre)
Debemos estas letras a Pierre Bordazarre Etchebarne más conocido como Etxahun-Iruri. El poema lo componen cuatro estrofas, cada estrofa cuenta con cuatro frases y riman la primera, segunda y cuarta frase, así tenemos:
El motivo principal del poema es la soledad y la tristeza que ella provoca, pero tiene también un punto de generosidad que se muestra en la petición que el protagonista hace al pájaro.
Goizian argi hastian, ene leiho hegian xori bat pausatzen da eta goratik hasten kantan.
Al amanecer
Al amanecer llega un pájaro y posándose en el borde de mi ventana comienza a cantar.
Xori eijerra, hain alagera entzüten haidanian ene bihotzeko tristüra laster düak aidian.
El canto del pájaro
Hermoso pájaro, siempre tan alegre. Cuando te oigo la tristeza de mi corazón se disipa rápidamente en el aire.
Ene xoririk maitena, zertan jin hiz nigana iratzarrazi nialarik ametsik eijerrena?
¿Por qué has venido?
Mi querido pájaro, ¿por qué has venido donde mí? despertándome en el más hermoso de mis sueños.
Jinik hain goizik uste hiena banüala hanitx pena? Ez, ez habil kontsolatzera malerüsago dena.
Vete a consolar...
¿Pensabas que tengo muchas penas? No, no, vete a consolar a alguien más desafortunado que yo.
Txomin Artola eta Amaia Zubiria. Hitzak: Etxahun-Iruri