2013(e)ko maiatzaren 3(a), ostirala

Xorieri mintzo zen


   Xorieri mintzo zen

   Xorieri mintzo zen, mintzo zen errekari,
   oihaneko zuhaitzeri, ta zeruko izarreri;
   mintzo zen haizeari, xoro batentzat zaukaten;
   xorieri mintzo zen, xoro batentzat zaukaten.

   Ez zakien irakurtzen gizonen liburutan
   bainan ongi bazakien zeruko seinaletan,
   zeruko seinaletan ta jenden bihotzetan.

   Haurrek zuten harrikatzen, zahar gaztek trufatzen;   
   etxekoek berek ongi laneko baliatzen,
   laneko baliatzen eta gosez pagatzen.

   Hil da xorua bakarrik, bakarrik da ehortzi.
   Etzen han kristau bat ere, salbu lau hilketari,
   salbu lau hilketari ta apeza kantari.

   Hil hobian ezartzean, haizea zen gelditu,
   xoriak ziren ixildu, zerua zen goibeldu,
   zerua zen goibeldu ta jendea oroitu.

   (Hitzak: Mixel Labéguerie) 

Comencemos por decir que lo que sigue no es una traducción, ni lo pretende. Se trata, más bien, de una interpretación y somera explicación del poema de Mixel LabeguerieLa canción habla de un marginado, el loco del pueblo, que no se entendía con los hombres pero que tenía una estrecha relación con la Naturaleza.

El poema está organizado en base a cuatro estrofas y un estribillo. Las cuatro estrofas acaban de una manera curiosa, pues el final de la anteúltima frase se repite como principio de la última frase, así tenemos:
             zeruko seinaletan,
zeruko seinaletan...

             laneko baliatzen,
laneko baliatzen...

             salbu lau hilketari,
salbu lau hilketari...

             zerua zen goibeldu,
zerua zen goibeldu...

El estribillo y la primera estrofa presentan al protagonista. La segunda estrofa nos describe su desgraciada existencia. Las dos últimas estrofas, tercera y cuarta, nos relatan su muerte y entierro.

Xorieri mintzo zen, mintzo zen errekari,
oihaneko zuhaitzeri, ta zeruko izarreri;
mintzo zen haizeari, xoro batentzat zaukaten;
xorieri mintzo zen, xoro batentzat zaukaten.

Quién era

Hablaba a los pájaros, hablaba con los arroyos, hablaba con los árboles del bosque y con las estrellas del cielo, hablaba con el viento. Lo tenían por loco. Hablaba con los pájaros y por eso lo tenían por loco.
Ez zakien irakurtzen gizonen liburutan
bainan ongi bazakien zeruko seinaletan,
zeruko seinaletan ta jenden bihotzetan.

Cómo era

La gente lo consideraba un inadaptado y un ignorante pues ni tan siquiera sabía leer los libros de los hombres. Pero leía perfectamente las señales del cielo y también sabía leer en el fondo de los corazones de las personas.

Haurrek zuten harrikatzen, zahar gaztek trufatzen;
etxekoek berek ongi laneko baliatzen,
laneko baliatzen eta gosez pagatzen.
Maltratado

La buena gente se permitía maltratar "al loco". Los niños le apedreaban y los jóvenes se burlaban de él. En su propia casa se aprovechaban de su trabajo y se lo pagaban con hambre.

Hil da xorua bakarrik, bakarrik da ehortzi.
Etzen han kristau bat ere, salbu lau hilketari,
salbu lau hilketari ta apeza kantari.

Soledad

Había vivido en soledad, apartado de sus semejantes. Murió abandonado y así, en soledad, fue enterrado. En su entierro no había cristianos, únicamente asistieron por obligación cuatro enterradores y un cura.

Hil hobian ezartzean, haizea zen gelditu,
xoriak ziren ixildu, zerua zen goibeldu,
zerua zen goibeldu ta jendea orroitu.

La despedida de sus amigos

Pero "el loco" no había vivido solo, y al introducir su cuerpo en la tumba sus amigos si hicieron presentes. El viento se detuvo, los pájaros callaron, el cielo se oscureció. Y los hombres, avergonzados, entendieron "al loco" y comprendieron sus conversaciones. 



Kantaria: Erramun Martikorena.     Hitzak: Mixel Labéguerie

2013(e)ko maiatzaren 2(a), osteguna

Pitxuen kanta (Ea herriko abestia)


Ematen du Pitxu familia baten goitizena dela. Ondorioz, "pitxuak" familia horretako senideak lirateke. "Pitxuen kanta" izeneko abestia Ea herrikoa da eta honela dio.

Pitxuen kanta  (mp3)

Pitxu zarran semiak
Ian dabiltz hiru
danetatik onena
gaztenak urten du...

Tralara...
Pitxu zaharraren semeak
Ea aldean hiru dabiltzate
denetarik onena
gaztearena irten da...
Tralara...

Txalupatik urten eta
handik Maittenera

azkanango estaziñoa
Soziedadera...
Tralara...
Txalupatik irten eta
handik Maittenera
azkenengo estazioa
Soziedadera
Tralara...

Jendiak esan arren
hau edo bestia,
Juakiñek harrapatu
beti langostia...
Tralara...

Jendeak esan arren
hau edo bestea,
Joakiñek harrapatzen du
beti otarrina...
Tralara...

Gabian berandu ta
goizian goizetik
Juakin Pitxu doia
bestian atzetik
Tralara...

Gabean berandu eta
goizean gozetik
Joakin Pitxu doa
besteen atzetik
Tralara...


Ea-tarrrak Ea-ko herrian Pitxuen Kanta abesten





2013(e)ko maiatzaren 1(a), asteazkena

Plentzia Telebistaren XXV. urteurrena


2013, Apirilaren 26an PTBren XXV. urteurrena
 Entsegua eta gero...



                      Adiskide bat bazen...